مرز ایمنی در چاه آسانسور: تحلیل فنی جانپناه و ضوابط مرتبط آن
نویسنده: ابوالفضل رحیمی آهویی
تعریف جانپناه آسانسور
به حد فاصل میان پایینترین حد ایست کابین تا انتهای چاه آسانسور و حد فاصل بین بالاترین حد ایست کابین تا ابتدای چاه آسانسور، جانپناه آسانسور گفته میشود.
جانپناه در چاهک آسانسور، بخشی از فضای چاهک (چاه پایین) آسانسور است که در زیر مسیر حرکت کابین قرار دارد. این فضا به منظور محافظت از سرویسکاران و تجهیزات در برابر ضربه احتمالی کابین در هنگام رسیدن به پایینترین حد مسیر طراحی شده است. در استانداردهای ملی و بینالمللی، الزامات خاصی برای طراحی، ابعاد، روشنایی و ایمنی جانپناه تعریف شدهاند که رعایت آنها برای حفظ ایمنی الزامی است.
-
هدف از ایجاد جانپناه چیست؟
جانپناه Pit Safety Refuge Space)) فضایی است که در صورت حضور فردی در چاهک، امکان قرارگیری در نقطه امن برای جلوگیری از برخورد مستقیم با کابین در زمان سقوط یا حرکت اضطراری را فراهم میکند.
-
الزامات استانداردی براساس استاندارد ملی ایران (ISIRI 6303) و EN 81
الف. ابعاد ایمن جانپناه:
- فضای مکعبی چاله و اندازه جانپناه آسانسور باید به نحوی باشد که قابلیت قرارگیری یک مکعب مستطیل به ابعاد 5/0 × 6/0 × 1 روی یکی از وجوه آن وجود داشته باشد.
- فاصله آزاد میان دربهای کشویی عمودی آسانسور که باز و بسته میشود با فضای خالی چاله باید 1/0 متر باشد.
- حد فاصل میان کف کابین آسانسور و پایینترین قسمت چاله آسانسور، نباید کمتر از 5/0 متر باشد.
- در صورتی که این فضا کمتر از مقدار مجاز باشد، باید محل جانپناه در دیوارههای چاهک در نظر گرفته شود.
- عمق چاهک باید به نحوی باشد که هنگام پایین آمدن کامل کابین، فضای ایمنی لازم برای افراد حاضر در چاه فراهم باشد.
ب. پوشش و کفسازی چاهک:
کف چاهک باید مقاوم، صاف و قابل شستوشو باشد.
نصب پوشش ضدرطوبت یا زهکشی برای جلوگیری از جمع شدن آب توصیه میشود.
پ. روشنایی:
طبق استاندارد، حداقل روشنایی 50 لوکس در چاهک باید فراهم باشد.
کلید روشنایی باید در ورودی چاه یا موتورخانه نصب شود.
ت. سیستم تخلیه آب Drainage)):
اگر احتمال نفوذ آب وجود دارد، نصب پمپ تخلیه یا کانال زهکشی الزامی است.
ث. تجهیزات ایمنی:
ضربهگیر (Buffer): در چاهک نصب میشود تا در صورت سقوط کابین یا وزنه تعادل، مانع از برخورد سخت با کف شود.
سوییچ قطع اضطراری (Stop Switch): در جانپناه و چاهک نصب میشود تا در زمان حضور تعمیرکار، آسانسور غیرقابل حرکت باشد.
نردبان دسترسی: در چاهکهای عمیق باید نردبان ثابت برای ورود و خروج ایمن افراد تعبیه شود.
-
محدودیتها و نکات ایمنی مهم:
ورود افراد غیرمجاز به چاهک یا جانپناه اکیداً ممنوع است.
نباید هیچ شیء اضافه، ابزار یا تجهیزات اضافی در کف چاه یا جانپناه رها شود.
باید بررسی منظم عملکرد تجهیزات ایمنی مانند ضربهگیر، کف چاه و سوییچها انجام گیرد.
نتیجهگیری:
رعایت دقیق الزامات استاندارد در طراحی و نگهداری جانپناه آسانسور، نهتنها تضمینکننده سلامت سرویسکاران است، بلکه نقش اساسی در کاهش خطرات احتمالی ناشی از خطاهای فنی یا سقوط کابین ایفا میکند. جانپناه، بخش کوچکی از چاه آسانسور است اما نقش بزرگی در ایمنی دارد.
مطالب مرتبط
