خطاهای انسانی در آسانسور و ۶ راهکار کاهش ریسک
فاطمه رحیمی – سیستمهای آسانسور بهعنوان یکی از زیرساختهای حیاتی در ساختمانهای چندطبقه، نیازمند عملکرد ایمن و بدون نقص هستند. با وجود پیشرفتهای چشمگیر در طراحی و فناوری، خطاهای انسانی در آسانسور همچنان یکی از عوامل اصلی بروز نقص، حوادث و اختلال در عملکرد آسانسور محسوب میشوند. این مقاله به بررسی انواع خطاهای انسانی در مراحل مختلف نصب، بهرهبرداری و نگهداری آسانسور میپردازد و راهکارهایی برای کاهش این خطاها ارائه میدهد.
نقش خطاهای انسانی در آسانسور و افزایش ریسک حوادث
در تحلیل حوادث صنعتی، «عامل انسانی» همواره یکی از عوامل تعیینکننده در بروز نقصهای فنی و عملکردی سیستمها بهشمار میرود. در حوزه آسانسور نیز خطاهای انسانی در آسانسور، اشتباهات تکنسینها، نصابها، بهرهبرداران یا حتی کاربران نهایی، میتواند باعث ایجاد خطرات جانی و مالی شود. شناخت این خطاها و تأثیر آنها، گامی مهم در افزایش ایمنی سیستم و توسعه فرایندهای پیشگیرانه است.
دستهبندی خطاهای انسانی در سیستمهای آسانسور
شناخت انواع خطاهای انسانی در آسانسور به شناسایی نقاط پرریسک کمک میکند و امکان برنامهریزی برای پیشگیری از حوادث و بهبود ایمنی را فراهم میسازد.
1- خطاهای نصب و راهاندازی
خطاهای مرحله نصب میتوانند از همان ابتدا ایمنی و عملکرد آسانسور را تحت تأثیر قرار دهند. رعایت استانداردها و دقت در اجرای جزئیات، نقش مهمی در جلوگیری از مشکلات آینده دارد.
- نصب نادرست ریلهای راهنما
- تنظیم نامناسب پارامترهای درایو یا کنترلر
- اشتباه در سیمکشی یا اتصالات برق
- بیتوجهی به تراز بودن کابین و چاه آسانسور
2- خطاهای بهرهبرداری
استفاده نادرست از آسانسور یکی از دلایل رایج بروز اختلال و حوادث است. آگاهی کاربران و رعایت دستورالعملهای ایمنی میتواند بسیاری از این خطرات را کاهش دهد.
- استفاده بیش از ظرفیت مجاز
- نگه داشتن درب بهصورت دستی یا وارد کردن اشیا بین دربها
- توقفهای مکرر در سطوح غیرمجاز (در حالت نیمهاتوماتیک)
- غیرفعال کردن سیستمهای ایمنی توسط کاربران یا کارکنان ساختمان
3- خطاهای سرویس نگهداری و تعمیرات
نگهداری اصولی و تعمیرات بهموقع، تضمینکننده عملکرد ایمن آسانسور است. بیتوجهی در این مرحله میتواند نقصهای کوچک را به خطرات جدی تبدیل کند.
- انجام تعمیرات بدون قطع کامل برق
- عدم تعویض بهموقع قطعات فرسوده مانند سیمبکسل یا کفشکها
- غفلت در ثبت و پیگیری گزارشهای خطا
- اجرای تستهای نادرست یا ناقص پس از تعمیرات
4- تحلیل موردی (Case Study)
در یک مجتمع مسکونی ۱۲ طبقه، حادثهای به دلیل پل کردن قفل درب یکی از طبقات رخ داد. آسانسور در زمان استارت بهطور ناگهانی با درب باز طبقه شروع به حرکت کرد و موجب ترس و آسیب به مسافر شد.
بررسیها نشان داد تکنسین بهخاطر غیر فعال نکردن آسانسور تا زمان تعویض قفل درب، قفل را از مدار ایمنی خارج کرده بود که این امر نمونهای از خطاهای انسانی در آسانسور است و سبب حرکت آسانسور در هنگام باز بودن درب طبقه شده و مسافر در حین سوار شدن دچار آسیب و ترس میشود.
5- راهکارهای کاهش خطاهای انسانی در آسانسور
کاهش خطاهای انسانی در آسانسور نیازمند ترکیبی از آموزش مستمر، نظارت دقیق و بهرهگیری از فناوریهای ایمنمحور است. اجرای راهکارهای پیشگیرانه میتواند نقش مهمی در افزایش ایمنی و کاهش حوادث داشته باشد.
- آموزش و صلاحیتسنجی
- برگزاری دورههای مهارتی و آزمونهای فنی منظم برای تکنسینها
- آشنایی کامل کارکنان با استانداردهای بینالمللی (EN 81)
- استفاده از چکلیستهای بازرسی
- طراحی چکلیست مرحلهبهمرحله برای نصب، تنظیم و نگهداری
- ثبت دقیق فعالیتها و امضای تأیید توسط مسئول فنی
- طراحی سیستمهای خودایمن (Fail-Safe)
- استفاده از سنسورهای بازخورد که تنظیمات نادرست را شناسایی و گزارش دهند
- پیادهسازی قفلهای نرمافزاری برای جلوگیری از اشتباهات رایج انسانی
6- فرهنگسازی برای کاربران خطاهای انسانی در آسانسور
فرهنگسازی نقش مهمی در کاهش خطاهای انسانی در آسانسور دارد و میتواند رفتار کاربران را به سمت استفاده ایمن هدایت کند. اطلاعرسانی مؤثر، احتمال بروز حوادث را بهطور قابل توجهی کاهش میدهد.
- آموزش استفاده صحیح از آسانسور در مجتمعهای بزرگ
- هشدارهای صوتی و تصویری هنگام استفاده نادرست
نتیجهگیری
گرچه فناوری و خودکارسازی، نقش زیادی در بهبود عملکرد آسانسورها ایفا کردهاند، اما خطاهای انسانی در آسانسور همچنان یکی از تهدیدهای جدی محسوب میشوند. با آموزش، ابزارهای کنترلی و استفاده از فناوریهای ایمنمحور، میتوان میزان خطا را بهطور چشمگیری کاهش داد و امنیت سیستم را تضمین کرد.
مطالب مرتبط
