سنسور حرارتی موتور یکی از مهم‌ترین تجهیزات حفاظتی در آسانسور است که وظیفه دارد دمای سیم‌پیچ موتور را اندازه‌گیری کرده و در صورت افزایش بیش از حد، دستور توقف یا کاهش بار را صادر کند. استفاده از این سنسور سبب جلوگیری از سوختن الکتروموتور، کاهش هزینه‌های تعمیر و افزایش ایمنی مسافران می‌شود. در این مقاله به عملکرد، انواع، مزایا و اثرات سنسور حرارتی موتور آسانسور بر طول عمر و کارایی موتور پرداخته می‌شود.
موتور آسانسور در شرایط کاری سنگین قرار دارد؛ ازجمله: روشن و خاموش شدن‌های مکرر، تحمل بارهای متغیر، گرمای تولید شده از ترمز، گیربکس یا استاتور و استفاده در محیط‌های کم‌تهویه مانند موتورخانه که در چنین شرایطی افزایش دما امری طبیعی است. اگر این افزایش دما کنترل نشود، آسیب‌های جدی مانند سوختن سیم‌پیچ، افت راندمان و توقف ناگهانی آسانسور به‌وجود می‌آید. از این‌رو نصب سنسور حرارتی موتور ضرورت پیدا می‌کند.
سنسور حرارتی موتور چیست؟
سنسور حرارتی موتور (Motor Thermal Sensor ) قطعه‌ای است که دمای داخلی موتور، به‌خصوص سیم‌پیچ‌ها را پایش می‌کند.این سنسور معمولاً در داخل استاتور موتور نصب شده و به تابلو فرمان آسانسور متصل می‌شود. هنگام افزایش دما، سیگنال قطع یا هشدار صادر کرده و از بروز خرابی جلوگیری می‌کند.
انواع سنسورهای حرارتی مورد استفاده در موتور آسانسور
۱. سنسور PTC (Positive Temperature Coefficient) : رایج‌ترین نوع سنسور در موتورهای آسانسور که مقاومت آن با افزایش دما زیاد می‌شود و هنگام عبور از دمای مجاز، سیگنال قطع را فعال می‌کند. خاصیت این سنسور دقت بالا و واکنش سریع است.
۲. سنسور NTC : در این سنسور مقاومت با افزایش دما کاهش می‌یابد و بیشتر برای کنترل دما مورد استفاده قرار می‌گیرد نه حفاظت قطع‌کننده، به همین دلیل کاربرد کمتر نسبت به PTC در آسانسورها دارد.
۳. ترمیستور KTY : از خاصیت‌های این سنسور به پایداری و کنترل‌های دقیق می‌توان اشاره کرد که در موتورهای گیرلس مدرن تقریباً رایج است.
۴. بیمتال (Thermal Switch) : قطعه‌ای مکانیکی است که در دمای مشخص جریان را قطع می‌کند و نسبت به سایر سنسورها سرعت کمتر و دقت پایین‌تری دارد، به همین دلیل بیشتر در موتورهای قدیمی دیده می‌شود.
عملکرد سنسور حرارتی در مدار آسانسور
فرایند عملکرد آن به شکل زیر است:
۱. اندازه‌گیری دمای سیم‌پیچ موتور
۲. ارسال سیگنال به تابلو فرمان یا مدار حفاظتی
۳. فعال‌شدن یکی از موارد زیر:
– توقف اضطراری موتور
– جلوگیری از روشن شدن مجدد تا زمان خنک شدن
– ایجاد هشدار برای سرویس‌کار
مزایای استفاده از سنسور حرارتی موتور در آسانسور
- جلوگیری از سوختن موتور: بالارفتن دما، بزرگ‌ترین عامل سوختن سیم‌پیچ است. سنسور حرارتی این خطر را به‌طور کامل حذف می‌کند.
- کاهش هزینه‌های نگهداری: با جلوگیری از آسیب سیم‌پیچ و گیربکس، هزینه‌های تعمیر بسیار کم می‌شود.
- افزایش ایمنی و پایداری حرکت آسانسور: در صورت حرارت غیرمجاز، آسانسور در حالت ایمن توقف می‌کند و از توقف ناگهانی در میان طبقات جلوگیری می‌شود.
- افزایش عمر الکتروموتور: کنترل حرارت سبب کاهش تنش حرارتی و افزایش طول عمر موتور می‌شود.
- عملکرد بهتر در ترافیک بالا: در ساختمان‌های پرتردد، موتور اغلب زیر بار سنگین کار می‌کند؛ سنسور حرارتی مانع از گرم‌شدن بیش از حد می‌شود.
عوامل مؤثر در افزایش دمای موتور آسانسور
- اضافه‌بار کابین
- گرفتگی فیلتر تهویه موتورخانه
- خرابی ترمز یا اصطکاک اضافی
- نوسان‌های ولتاژ
- روغن‌کاری نامناسب گیربکس
- خرابی فن خنک‌کننده موتور
- تنظیم نبودن اینورتر (VVVF)
وجود سنسور حرارتی موتور کمک می‌کند این مشکلات پیش از آسیب جدی شناسایی شوند.
نتیجه‌گیری
سنسور حرارتی موتور یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های ایمنی در آسانسور است. این قطعه: از افزایش دمای خطرناک جلوگیری می‌کند، مانع از سوختن موتور و موجب کاهش هزینه‌های تعمیرات می‌شود. همچنین امنیت مسافران را تضمین می‌کند. در آسانسورهای مدرن، نصب سنسور حرارتی دیگر یک اختیار نیست، بلکه یک ضرورت استاندارد محسوب می‌شود.
