استانداردهای عایق بندی چاهک آسانسور در مناطق مرطوب

یلدا نجف نیا، کابین نیوز – احداث ساختمان‌­های بلند مرتبه و برج­‌ها در کلان شهرها، افزایش میانگین سنی افراد جامعه و نیاز جمعیت میانسال و کهنسال کشور به استفاده از سامانه­‌های مکانیزه حمل و نقل داخل ساختمان، لزوم تعبیه سازه‌­هایی مانند آسانسور و پله برقی را بیش از پیش روشن ساخته است. امروزه اساساً شهرسازی شمال کشور با مرکز، جنوب یا غرب و شرق کشور تفاوتی ندارد و نیاز به آسانسور در همه جای کشور به یک اندازه احساس می­‌شود. نصب تأسیسات آسانسور از زمان اجرای بتن مگر و فونداسیون، در دستور نقشه و کار قرار می­‌گیرد.

چاهک آسانسور در پایین‌­ترین مقطع فونداسیون جانمایی و احداث می­‌شود. به همین دلیل چاهک آسانسور باید به گونه‌­ای عایق­ بندی شود که نفوذ آب یا رطوبت به داخل چاهک غیرممکن باشد، مخصوصاً در مناطق شمال و جنوب کشور که همجوار با دریا یا رودخانه بوده و مناطق مرطوبی هستند. در این مقاله قصد داریم تا شما را با عایق بندی چاهک آسانسور آشنا کنیم.

اهمیت عایق بندی چاهک آسانسور

عایق ­بندی چاهک و چاله آسانسور،  یکی از مهم‌­ترین قسمت­‌های عایق­ بندی اجزای ساختمانی است. نمی‌­توان از داشتن آسانسور برای یک سازه مرتفع چشم ­پوشی کرد. از طرفی دیگر نیز نمی‌­توان عایق بندی چاهک آسانسور و چاله را نادیده گرفت. استانداردسازی چاله و چاهک آسانسور برحسب عایق ­بندی آن صورت می­‌گیرد. چاله و چاهک­‌های آسانسور دارای تأسیسات برقی هستند. به همین علت تعبیه این تأسیسات در مجاورت آب خطرات جبران ناپذیری را به همراه دارد. کوچک­‌ترین اتصال برقی در این بخش‌­ها، سازه را با اختلالات جدی روبه ­رو خواهد کرد. به طور مثال زنگ ­زدگی اتصالات و قطعات فلزی آسانسور، از نمونه­‌های کم خطرتر این اختلالات هستند. البته رول بولت‌­های اتصال قطعات که در اثر رطوبت دچار زنگ ­زدگی می‌­شوند، در طولانی­ مدت باعث اختلال و ضعف در عملکرد آسانسور می­‌شوند.

بهترین زمان برای عایق ­بندی چاهک آسانسور

استانداردترین و درست‌­ترین روش عایق ­بندی چاهک آسانسور، زمان بتن­ ریزی و حتی قبل از آن است. زمانی که چاهک و چاله آسانسور در حال طراحی و ساخت هستند، بهترین زمان برای عایق­ بندی است. در زمان بتن­ ریزی باید از مواد عایق استفاده شود و به عبارتی خود بتن را مورد آب­ بندی قرار داد.

بیشتر بخوانید:

• الزامات چاهک هنگام قرارگیری کابین بر روی بافر(های) کاملاً فشرده آسانسور
• آشنایی با انواع مته و کاربرد آن‌ها+ معرفی انواع مته از نظر جنس مواد سازنده
• آموزش مرحله به مرحله و اصولی طراحی و ساخت چاه آسانسور

روش­‌های عایق ­بندی چاهک آسانسور

عایق ­بندی چاهک و چاله آسانسور به روش‌­های متفاوتی انجام می­‌شود که در زیر چند نمونه از این روش‌­ها را شرح می‌دهیم.

عایق رطوبتی نفوذ­گر(LS Proof)

این نوع عایق، نوعی عایق رطوبتی نفوذگر(LS Proof) یک ماده آب­ بندی کریستال­ شونده است که در بتن نفوذ می­‌کند. معمولاً از این نوع ماده عایق، در عایق ­بندی فضاهایی که نشست منفی باشند، استفاده می­‌شود. این عایق رطوبتی به صورت مایع تهیه شده و برای جلوگیری از نشت اولیه کاملاً مناسب است. این ماده را می‌­توان به صورت مستقیم و در حین بتن ­ریزی با بتن ترکیب یا مستقیماً آن را بر روی سطح بتن کف چاهک و دیواره چاله آسانسور اضافه کرد. البته با توجه به حساسیت نشت­‌های احتمالی ثانویه، بهتر است از روش‌­های دیگر نیز استفاده شود. با هر کیلوگرم از نفوذگر مایع LS Proof، می­‌توان حدود ۸ متر مربع از فضا را پوشاند.

عایق رطوبتی RCI(عایق نانوپلیمر الیاف ­دار)

هرچند عایق رطوبتی LS Proof، به تنهایی می­‌تواند عایق مناسبی باشد؛ اما برای اطمینان از عایق­ بندی چاله آسانسور می­‌توان در محل درز اتصال کف چاله به دیواره، از ملات الیاف ­دار RCI استفاده کرد. برای عایق هر یک متر مربع، باید حدود ۵ کیلوگرم از این ماده استفاده کرد.

بتن آب ­بند و واتر استاپ‌­ها

یک روش مؤثر در عایق ­بندی کف چاهک آسانسور، استفاده از بتن آب ­بند است. این نوع بتن ترکیبی از سیمان، شن و ماسه، آب و افزودنی نانو سیلیس است. سیلیس ماده است که نفوذپذیری به بتن را غیرممکن می‌­کند. می­‌توان کف چاهک آسانسور را با ضخامت حدود ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌­متر با این نوع بتن پوشاند. اگر چاله آسانسور در طبقات منفی و پایین قرار گرفته باشد، می‌­توان فضای چاله را بزرگ‌­تر در نظر گرفته و دیواره‌­ها را نیز با این بتن پوشاند.

علاوه ­بر استفاده از پودر افزودنی نانو سیلیس در بتن، می‌­توان مواد افزودنی متبلور­ کننده، کریستال­ کننده و رزین­‌های آکریلیکی را نیز به بتن اضافه کرد. استفاده از هرکدام از این مواد آب­ بند، به کاربرد آن بستگی دارد. با توجه به تفاوت ساختاری و کاربرد، هرکدام از واتر استاپ­‌ها به ۳ گروه تقسیم می­‌شوند.

• واتر استاپ هیدروفیلی
• واتر استاپ بنتونیتی
• PVC

“واتر استاپ PVC”

عایق ­بندی چاله آسانسور با رزین پلی­ اورتان

استفاده از رزین پلی­ اورتان، بیشتر برای عایق ­بندی چاله آسانسور در طبقات منفی است. چرا که احتمال نفوذ آب به داخل چاله، فرسایش و خوردگی بتن در طبقات پایین‌­تر، بیشتر است. خصوصاً اگر در کنار زمین­‌های ساحلی یا لوله­ کشی­‌های آب و فاضلاب یا آب­‌های زیرزمینی باشد. رزین پلی ­اورتان را با بتن داخل فضای چاله و قسمت پشتی آن ترکیب می­‌کنند. این ماده عایق را می‌­توان در مناطقی که بتن­ ریزی و ماله­ کشی بتن قطع شده، درز­های پیش آمده در بتن پس از خشک شدن، درز اتصال دیواره به کف چاهک آسانسور یا در مکان­‌هایی که لوله کارگذاری شده است، تزریق کرد.

ژئوسنتتیک­‌ها

ژئوسنتتیک نوع عایق آب­ بند پوششی است که بین بستر سازه و مقطع بتن ­ریزی تعبیه می­‌شود. این نوع عایق، قدرت نفوذ ­ناپذیری خوبی دارد و بتن را در برابر عوامل نفوذی ایمن می­‌کند. پوشش‌­های ژئوسنتتیک به صورت لایه­‌ای کنار یکدیگر قرار می‌­گیرند. عایق ژئوسنتتیک با توجه به کاربردشان، انواع مختلفی دارند که عبارتنداز:

• ژئوممبرین
• ژئوگرید
• ژئوتکستایل

“ژئوتکستایل”

اجرای پوشش عایق از داخل

اجرای پوشش عایق از داخل، اصلی‌­ترین و شناخته شده­‌ترین روش عایق ­بندی چاله و چاهک آسانسور است. اجرای این نوع پوشش با استفاده از مواد افزودنی نفوذگر کریستال ­شونده پودری یا پوشش پایه معدنی-پلیمری مخصوص انجام می­‌شود. اجرای پوشش عایق از داخل، بسیار حساس بوده و باید مقدار مواد مصرفی حتماً به درستی اندازه ­گیری شوند. مهندسین به این نتیجه رسیده‌­اند که عایق ­بندی چاله و چاهک آسانسور با افزودنی­‌های پایه پلیمری، بهتر است، زیرا با بتن سازگارتر هستند.

قبل از عایق ­بندی چاله و چاهک آسانسور، حتماً از عدم وجود آب در فضا مطمئن شوید.

خطرات نفوذ آب و رطوبت به چاله و چاهک آسانسور

• آسیب به تأسیسات برقی و در نتیجه آن بروز برق گرفتگی و آتش ­سوزی
• نشت آب و رطوبت، روی عملکرد صحیح تأسیسات آسانسور تأثیر می‌گذارد و می‌­تواند جان افرادی که از آسانسور استفاده می‌­کنند را به خطر بیندازد.
• زنگ ­زدگی قطعات فلزی آسانسور باعث ضعیف شدن اتصالات در آسانسور می­‌شود.
• با نفوذ آب به چاله و چاهک آسانسور و عدم مدیریت صحیح و نداشتن عایق ­بندی مناسب، ممکن است بتن پی ساختمان یا اطراف چاله تخریب شده و امنیت سازه را به خطر بیندازد.

نتیجه­ گیری 

عموماً در مناطق مرطوب که سطح آب بالاست، عایق ­بندی آسانسور یک مشکل بزرگ به حساب می‌­آید. چرا که با حفر کردن زمین برای ساخت چاهک آسانسور، آب بالا می‌آید و چاله پر از آب می‌­شود. به همین دلیل عایق کردن آن نکته‌­ای است که باید به آن توجه داشت تا چاهک آسانسور و یا ساختمان نشست نکرده و امنیت سازه حفظ شود. در چنین مواردی استفاده از افزودنی­‌های عایق ­کننده، یک انتخاب شناخته شده و هوشمند است. از این افزودنی­‌ها در زمان بتن ­ریزی فونداسیون استفاده شده و یک بتن عایق تولید می‌­شود.