در دنیای مهندسی بالابرها و طراحی فضاهای ورزشی، سازههای اندکی وجود دارند که با هدفی خاص و در مکانی غیرمنتظره بنا شده باشند. یکی از جذابترین نمونههای آن، آسانسور زمین گلف باشگاه فیلد پیتسبورگ (Pittsburgh Field Club Fairway Elevator) واقع در ایالت پنسیلوانیا است. این سازه ۷۰ فوتی (حدود ۲۱ متر)، ورزشکاران را پس از اتمام بازی در «گرین» (Green) سوراخ هفدهم، بدون نیاز به پیادهروی در شیبی مرگبار، مستقیماً به «تیباکس» (Tee Box یا محل شروع ضربه) سوراخ هجدهم میرساند.
باشگاه فیلد پیتسبورگ که بهعنوان یکی از ۱۰۰ باشگاه گلف قدیمی در سراسر ایالات متحده شناخته میشود، نخستین بار در سال ۱۸۸۲ میلادی با عنوان «باشگاه کریکت پیتسبورگ» آغاز به کار کرد. با گذشت زمان و افزایش چشمگیر محبوبیت ورزش گلف در اوایل قرن بیستم، اعضای باشگاه در سال ۱۹۱۵ تصمیم گرفتند مجموعه را به زمینی وسیعتر و با امکانات استانداردتر منتقل کنند؛ تصمیمی که زمینه تغییر نام و گسترش اساسی این مجموعه تاریخی را رقم زد.
بحران تپه نفسگیر و تصمیم برای ساخت آسانسور زمین گلف باشگاه فیلد پیتسبورگ
در سال ۱۹۲۲ میلادی، مدیران باشگاه با خرید یک قطعه زمین ۲۳ هکتاری در مجاورت مجموعه، توسعه ۹ سوراخ دوم زمین (Back Nine) را آغاز کردند. طراحی سوراخ هجدهم به معمار برجسته و نامآشنای زمینهای گلف، «امیل لوفلر» (Emil Loeffler) واگذار شد. طرح لوفلر یک مسیر مسابقهای پار ۴ (Par-۴) به طول ۳۳۰ یارد بود که چالش اصلی آن، بالا رفتن مستقیم مسیر از یک تپه صخرهای بسیار پرشیب با ارتفاع ۱۰۰ فوت (بیش از ۳۰ متر) به شمار میرفت.
صعود از این تپه مرتفع در روزهای گرم، مرطوب و شرجی تابستان پنسیلوانیا، بهویژه با کیسههای سنگین تجهیزات چوب گلف، فشاری طاقتفرسا به ورزشکاران وارد میکرد. این چالش زمانی به یک بحران جدی تبدیل شد که چند تن از اعضای باسابقه و مسن باشگاه هنگام بالا رفتن از این سربالایی دچار حمله قلبی شدند. سرانجام در سال ۱۹۳۸ میلادی، هیئتمدیره برای حفظ سلامت جان بازیکنان، تصمیم به طراحی و احداث آسانسور زمین گلف باشگاه فیلد پیتسبورگ گرفت؛ بالابری که صعود فرساینده را به یک سواری لذتبخش و آرامشبخش ۳۹ ثانیهای تبدیل کرد.
مشخصات فنی و معماری بالابر فیروی؛ هارمونی سازه با محیط زیست
طراحی و اجرای آسانسور زمین گلف باشگاه فیلد پیتسبورگ با استانداردهای منحصربهفردی انجام شد تا علاوه بر کارایی، کمترین آسیب بصری را به چشمانداز طبیعی زمین مسابقه وارد کند:
- پنل اختصاصی دو دکمهای: این آسانسور دارای پنل فرمانی ساده با تنها دو دکمه اختصاصی است که شامل «طبقه ۱۷» و «طبقه ۱۸» میشود.
- پل عابر هوایی ۲۶۵ فوتی: پس از اتمام حرکت عمودی کابین و رسیدن به فراز تپه، گلفبازان بر روی یک پل هوایی مستحکم به طول ۲۶۵ فوت (حدود ۸۰ متر) قدم میگذارند که آنها را به نقطه پرتاب سوراخ هجدهم هدایت میکند.
- استتار و هماهنگی بصری با جنگل: تمامی اسکلت فلزی برج آسانسور و پل پیادهروی به رنگ سبز یشمی مات رنگآمیزی شده است تا این سازه عظیم بهزیبایی در میان درختان و شاخ و برگ فضای جنگلی اطراف ادغام شود.
ماجرای حادثه اوپن ۲۰۰۴ و نجات معلقماندگان
با وجود اینکه این بالابر قدیمی دههها با ایمنی بالا به فعالیت ادامه داده، اما در طول تاریخ ورزشی خود شاهد رویدادهای غیرمنتظرهای نیز بوده است. در جریان برگزاری مسابقات قهرمانی «اوپن پنسیلوانیا» در سال ۲۰۰۴ میلادی، اختلال و نقص فنی ناگهانی در ژنراتور برق مجاور باعث توقف ناگهانی کابین شد. در این حادثه، سه بازیکن حرفهای و دو کَدی (Caddie یا حملکننده چوبهای گلف) درون کابین معلق ماندند.
عملیات امداد و نجات بلافاصله با حضور تکنسینها آغاز شد و پس از گذشت حدود یک ساعت، تمامی سرنشینان در سلامت کامل و بدون هیچگونه آسیبی از کابین خارج شدند. امروزه با انجام بهروزرسانیهای مکانیکی و سرویسهای دورهای منظم، آسانسور زمین گلف باشگاه فیلد پیتسبورگ سالانه بیش از ۱۰,۰۰۰ ورزشکار و علاقهمند به گلف را جابهجا میکند و به نمادی ماندگار از پیوند مهندسی سازه و ورزش تبدیل شده است.
تحلیل فنی: اهمیت بالابرهای روباز تاریخی در معماری مدرن (بخش تکمیلی)
احداث آسانسوری روباز در اواخر دهه ۱۹۳۰—زمانی که هنوز خودروهای برقی گلف (Golf Carts) اختراع و فراگیر نشده بودند—نشان از نبوغ مهندسی برای حفظ ساختار توپوگرافی زمین بدون تخریب تپهها داشت. این سازه ثابت کرد که فناوری جابهجایی عمودی میتواند بدون نیاز به محصور شدن در چاهکهای ساختمانی تاریک، در دل طبیعت، تفریحگاهها و زمینهای ورزشی به خدمت سلامت و تسهیل تحرک انسانها درآید. امروزه از آسانسور فیروی پیتسبورگ به عنوان یکی از منحصربهفردترین جاذبههای ورزشی جهان یاد میشود.
منبع:
https://elevatorworld.com/blog/fairway-elevator-at-philadelphia-golf-course
